كلمه رقيه، در اصل از ارتقاء به معني «  صعود به طرف بالا و ترقي» است .

اين نام قبل از اسلام نيز وجود داشته، مثلا نام يكي از دختران هاشم( جد دوم پيامبر اكرم (ص)) رقيه(ع) بوده است، كه عمه پدر رسول خدا (ص) رقيه مي‌شود. [1]
نخستين كسي كه در اسلام، اين نام را داشت، يكي از دختران رسول خدا(ص) از حضرت خديجه(ع) است.
پس از آن، يكي از دختران امير المومنين علي(ع) نيز رقيه(ع) نام داشت، كه به همسري حضرت مسلم بن عقيل (ع) درآمد.
در ميان دختران امامان ديگر نيز چند نفر اين نام را داشتند، از جمله يكي از دختران امام حسن مجتبي(ع)[2] و دو نفر از دختران امام موسي كاظم(ع) كه به رقيه و رقيه صغري خوانده مي‌شوند .
اكثر محدثان دو دختر به نامهاي سكينه و فاطمه براي امام حسين(ع) ذكر كرده‌اند؛ اما علامه ابن شهر‌آشوب، و محمد بن جرير طبري شيعي، سه دختر به نامهاي سكينه، فاطمه و زينب (ع) را براي آن حضرت بر شمرده‌اند.

كلمه رقيه، در اصل از ارتقاء به معني «  صعود به طرف بالا و ترقي» است .

اين نام قبل از اسلام نيز وجود داشته، مثلا نام يكي از دختران هاشم( جد دوم پيامبر اكرم (ص)) رقيه(ع) بوده است، كه عمه پدر رسول خدا (ص) رقيه مي‌شود. [1]
نخستين كسي كه در اسلام، اين نام را داشت، يكي از دختران رسول خدا(ص) از حضرت خديجه(ع) است.
پس از آن، يكي از دختران امير المومنين علي(ع) نيز رقيه(ع) نام داشت، كه به همسري حضرت مسلم بن عقيل (ع) درآمد.
در ميان دختران امامان ديگر نيز چند نفر اين نام را داشتند، از جمله يكي از دختران امام حسن مجتبي(ع)[2] و دو نفر از دختران امام موسي كاظم(ع) كه به رقيه و رقيه صغري خوانده مي‌شوند .
اكثر محدثان دو دختر به نامهاي سكينه و فاطمه براي امام حسين(ع) ذكر كرده‌اند؛ اما علامه ابن شهر‌آشوب، و محمد بن جرير طبري شيعي، سه دختر به نامهاي سكينه، فاطمه و زينب (ع) را براي آن حضرت بر شمرده‌اند.

در ميان محدثان قديم، تنها علي بن عيسي اربلي- صاحب كتاب كشف الغمه ( كه اين كتاب را درسال 687 هـ.ق تاليف كرده است )- به نقل از كمال الدين گفته‌است كه امام حسين(ع) شش پسر و چهار دختر داشت؛ ولي او نيز هنگام شمارش دخترها، سه نفر به نامهاي زينب، سكينه وفاطمه را نام مي‌برد و از چهارمي ذكري به ميان نمي‌آورد .
احتمال دارد كه چهارمين دختر، همين رقيه(ع)بوده باشد .
علامه‌ حائري در كتاب معالي السبطين مي‌نويسد: بعضي مانند محمد بن طلحه شافعي و ديگران از علماي اهل تسنن و شيعه مي‌نويسد:  « امام حسين(ع) داراي ده فرزند، شش پسر ، و چهار دختر بوده است.»
سپس مي‌نويسد: دختران او عبارتنداز : سكينه، فاطمه، صغري، فاطمه كبري، و رقيه عليهن السلام .[3]
پاسخ به يك سوال
مي‌پرسند: آيا نبودن نام حضرت رقيه (ع) در ميان فرزندان امام حسين (ع) در كتابها و متون قديم- مانند : ارشاد مفيد، اعلام الوري، كشف الغمه و دلائل الامامه طبري - بر نبودن چنين دختري براي امام حسين(ع) دلالت ندارد؟

پاسخ : با توجه به مطالب زير، پاسخ اين سوال روشن مي‌شود :
1- درآن عصر، به دليل اندك بودن امكانات نگارش از يك سو، تعدد فرزندان امامان (ع) از سوي ديگر، وسانسور و اختناق حكومت بني اميه كه سيره ‌نويسان را در كنترل خود داشتند ازسوي سوم، و بالاخره عدم اهتمام به ضبط و ثبت همه امور و جزئيات تاريخ زندگي امامان (ع) موجب شده كه بسياري از ماجراهاي زندگي آنان در پشت پرده خفا باقي بماند؛ بنابراين ذكر نكردن آنها دليل بر نبود آنها نخواهد شد.
2- گاهي بر اثر همنام بودن، وجود نام رقيه(ع) در يك خاندان موجب اشتباه در تاريخ شده و همين مطلب، امر را بر تاريخ نويسان اندك آن عصر، با امكانات محدودي كه داشتند، مشكل مي‌نموده است.
3- گاهي بعضي از دختران دو نام داشتند؛ مثلا طبق قرائني كه خاطر نشان مي‌شود به احتمال قوي همين حضرت رقيه (ع) را فاطمه صغيره مي‌خواندند، و شايد همين موضوع، باعث غفلت از نام اصلي او شده باشد .
4- چنانكه قبلا ذكر شد و بعد از اين نيز بيان مي‌شود، بعضي از علماي بزرگ از قدما، از حضرت رقيه (ع) به عنوان دختر امام حسين (ع) يا دكرده‌اند و شهادت جانسوز او را در خرابه شام شرح داده‌اند . پس بايد نتيجه گرفت كه بايد كتابها و دلايلي در دسترسي آنها بوده باشد كه بر اساس آن، از حضرت رقيه(ع) سخن به ميان آورده‌اند؛ كتابهايي كه در دسترس ديگران نبوده است، و در دسترس ما نيز نيست .
بنابراين ذكر نشدن نام حضرت رقيه(ع) در كتب حديث قديم هرگز دليل نبودن چنين دختري براي امام حسين (ع) نخواهد بود، چنانكه عدم ثبت بسياري از جزئيات ماجراي عاشورا و حوادث كربلا و پس از كربلا در مورد اسيران، در كتابهاي مربوطه، دليل آن نمي‌شود كه بيش از آنچه درباره كربلا و حوادث اسارت آن نوشته شده وجود نداشته است. [4]
پي نوشته ها :
[1] - بحار الانوار ج15،ص39.

[2] - ترجمه ارشاد مفيدج2 ، ص16 .

[3] - سرگذشت جانسوز حضرت رقيه(ع) ص 9، به نقل از معالي السبطين ج2 ص 214.

[4] - سرگذشت جانسوز حضرت رقيه (ع)ص 13 .